Çalıştığım gemilerde çekili olan Türk Bayrağı bana her zaman gurur vermiştir. Gittiğimiz yabancı limanlarda gördüğümüz Türk Bayraklı, Türkçe isimli gemiler, her zaman içimizi ısıtmış, bir dost görmenin sıcaklığını hissettirmiştir. Sanıyorum tüm gemi sahipleri de gemilerinde bayrağımızın dalgalanmasını isterler. Ancak özellikle ticari gemilerde, piyasa şartları ve değişik mecburiyetler nedeni ile bayrak tercihi yapılmak zorunda kalınmaktadır. Öncelikle ifade etmek gerekir ki, bayrak tercihi tamamen ticari bir tercihtir ve ne gemilerine Türk Bayrağı çeken işletmecilere kahraman gözü ile bakılabilir ne de çekmeyenlere vatanını bayrağını sevmiyor denilebilir.

 Geçtiğimiz aylarda DTO başkanı Metin Kalkavan'ın kullandığı "Gemilerinizde Türk bayrağı sevmeyi unutun. Bayrak sevecekseniz gidin evinize asın" şeklindeki ifadeleri, yanlış anlaşılmaya açık olmakla birlikte, işin aslını bilenler Metin Bey'in neyi kastettiğini anlamışlardı. Denizciliğin dünya şartlarında yapılması ve rakiplerinizin dünyanın her ülkesinden firmalar olması, sizin de oyunu kurallarına göre oynamanızı gerektirmektedir. Aksi takdirde rekabet edemez ve yok olur gidersiniz. Fakat yıllardır da bayrak tercihinin neden önemli olduğu, gemi sahiplerinin neden tercihlerini Türk Bayrağından yana kullanamadıkları da, bir türlü anlatılmadı. Denizciliğin içinde olmayan insanlara, hatta denizciliğin içinde olup da konuyu bilmeyenlere nedenleri yeterince açıklanmadı. Bu maksatla Barbaros Denizciler Derneği(BADER), geçtiğimiz günlerde "Gemilerde Bayrak Tercihi" konulu bir panel düzenledi ve bu nedenleri ortaya koymaya çalıştı. Panelistler, kendi konumlarına göre sunumlarını yaptılar ve büyük oranda konunun anlaşılmasını sağladılar.

 2009 verilerine göre, dünya deniz ticaret filosunun %89 unu kontrol eden 30 ülke gemilerinden yaklaşık 291,000 DWT si ülkelerinin ulusal bayraklarını taşırken, 725,600 DWT si yabancı ülke bayrağı altında denizlerde dolaşmakta. Yabancı bayraklı gemi sahibi ülkelerin başında % 93 gibi bir oranla Japonya gelmekte. Yine Almanya %83, Yunanistan %69, Çin %60 gibi yüksek oranlarla sıralanmaktalar. Türkiye ise % 56 lık bir oranla listedeki yerini alıyor. Bu gösteriyor ki, tüm dünya ülkelerinde değişik nedenlerden dolayı serbest bayrak veya bir başka tabirle kolay bayrak tercih ediliyor.

 Ülkemiz ticari gemileri açısından bakarsak, 4490 Türk Uluslararası Gemi Sicili Yönetmeliği(TUGS) ile işletmelere vergisel kolaylıklar getirilmiş ve armatörler Türk Bayrağı'na yönlendirilmek istenmiştir. İşletmelre büyük avantajlar sağlamakla birlikte, bu gün ihtiyaçlara tam olarak cevap verememektedir. İşletmelerin Türk Bayrağı'nın tercih etmemesinin ana sebeplerini kısaca sıralayacak olursak:

* Vergisel Sorunlar: TUGS kanunu ile gemi kazançları gelir vergisinden muaf olmakla beraber, tamiratlar, yenilenmeler, malzeme alımları, yurt içi taşımalarında kumanya, yakıt alımları KDV'ye tabi. İşletme kazançları ve gemilerin satışından doğan karların kur farkı gelirleri vergiden muaf tutulmamakta. Yine ortaklara yapılan kar dağıtımları vergiden muaf değil.

* Sertifikalar: Özellikle küçük tonajlı gemilerde, Gemiadamı Donatımında Asgari Emniyet Sertifikası(Minimum Safe Manning) çok büyük sıkıntı oluşturmaktadır. Aynı tonajda Malta bayraklı bir gemi 7 personel ile çalıştırılırken, Türk Bayraklı bir gemide 12-15 kişiye kadar çıkmaktadır. (Üst düzey bir müsteşarlık yetkilisine sebebini sorduğumda, bunun sosyal yönü olduğunu, istihdama katkı sağlamak zorunda oldukları için bunu düşüremediklerini söylemişti. Sadece istihdam düşüncesiyle armatörün bu maliyete katlandırılması ne kadar makul sizin taktirinize bırakıyorum !). Yine Denize Elverişlilik belgesi hiç bir ülkede geçerliliği olmayan ama Türk gemilerinde olması zorunlu olan bir belgedir.

*Gemi Çalışnlarının Sigortası: SGK primleri oldukça yüksek bir işletme maliyeti getirmektedir.Ancak özellikle evli ve çocuklu personel, ailelerinin sağlık güvencesi nedeniyle daha düşük maaşla Türk Bayraklı gemileri tercih etmektedir.

*Personel: Yabancı personel çalıştırmada yaşanan zorluklar, yeni düzenlemlerle azaltılsa da tam çözülmüş değildir. Bir diğer sorun da özellikle askerliğini yapmamış personel, paralı askerlik nedeni ile yabancı bayraklı gemileri tercih etmektedir.

*Bayrak devletleri Kontrolleri: Bayrağımızın beyaz listeye geçmesi, bu konuda yaşanan sıkıntıları önemli ölçüde azaltmış olmakla birlikte, hala Türk Bayraklı gemilere ön yargılı yaklaşan ülkeler ve surveyörler mevcuttur. Yabancı bir bayrakta hiç sorunsuz çalışan bir gemi satın alınıp Türk Bayrağı çekildiğinde, ilk limanda onlarca eksiklik tespit edilmektedir.

 Ticari gemilerde milli bayrak taşınması aslında bir devlet politikasıdır ve devletler gemilerinde kendi bayraklarının dalgalanmasını istiyorlarsa buna göre bir politika izlemek durumundadırlar. Verilecek teşvikler, muafiyetler ve düzenlemelerle gemi sahipleri milli bayrağa yönlendirilebilir. Aksi takdirde gemi sahiplerinin tercihlerini dünya şartlarına ve rekabet kurallarına göre ticari olarak yapacaklardır..