618 sayılı Limanlar Kanunu’nun, 2008 yılı Temmuz ayında 5790 sayılı Kanun ile değiştirilen 2’nci maddesi ile tüm liman başkanlıklarına ait liman mevzuatının yönetmelik olarak düzenlenmesi hükme bağlanmıştır. Anılan bu hüküm; daha önce talimat, yönetmelik ve tüzük olarak düzenlenen liman mevzuatının sadece yönetmelik olarak düzenlenmesi gerekliliğini ortaya koymuş olup, İstanbul ve İzmir gibi tüzükle yönetilen liman başkanlıklarımızın mevzuatında yönetmelik olarak değiştirilmesi gerekliliği hâsıl olmuştur.

 Bu kapsamında, Denizcilik Müsteşarlığınca, tüm liman yönetmeliklerinde uygulama birliği oluşturmak amacıyla kapsamlı bir çalışma başlatmış ve kurum bünyesinde görev yapan ilgili personelin ve ilgili sektör temsilcilerinin görüşleri de dikkate alınarak bir yönetmelik taslağı hazırlanmıştır.

 Yönetmelik taslağı hazırlanırken Müsteşarlığın yetki ve sorumluluğunda bulunan hususların yönetmelikte bulunmasına, mevzuatı ve yaptırımı bulunmayan, kanaat olarak uygulanan hükümlerin yönetmelikte yer almaması amaçlanmıştır.

 Bu doğrultuda, tüm liman başkanlıkları ziyaret edilmiş, idari sınırlar, demirleme sahaları, pilot noktaları gözden geçirilmiş ve ihtiyaçlara binaen coğrafi koordinatlar yeniden düzenlenmiştir. İzmit, İzmir ve Aliağa Liman Başkanlıkları için trafik ayrım düzeni tesis edilmiş olup, yayımlanacak yönetmelikler ile bu yeni ve değiştirilmiş trafik ayrım düzenleri yürürlüğe girecektir.  Eski mevzuatta bulunan iç ve dış liman tanımları kaldırılmış,  bu iki alanda yapılan farklı uygulamalara son verilmiştir. Coğrafi yapıdan dolayı bazı limanlar da sadece liman idari sahası belirlenirken bazı limanlarda liman sahaları da belirlenmiştir. Örnek verilecek olursa, İzmit Liman Başkanlığı körfez içerisinde olduğundan liman sahası tüm liman başkanlığı idari sahası olarak belirlenirken, K. Ereğli’de liman sahası kıyıdan 3 deniz millik mesafe olarak belirlenmiştir.

 Demirleme sahaları, mümkün olduğunca tehlikeli yükler için ayrı bir demirleme sahası olacak şekilde belirlenmiştir. Demirleme sahalarına demirleyecek gemilerin uyacağı kurallar güncellenmiş ve yaptırıma bağlanmıştır. Kılavuzluk ve römorkörcülük konusunda özellikle hizmet sınıfı olarak birinci sınıf görülen liman başkanlıkları için römorkör sayısı ve güçleri konusunda bir standart oluşturulmuş ve tüm kıyılarımızda uygulama birlikteliği sağlanması amaçlanmıştır.

 Liman mevzuatı hazırlık aşamasında, denizcilik sektörünün uygulamada karşılaştığı sorunlara yönelik çözümler üretilmiş ve bu çözümler mevzuata derç edilmiştir.  Özellikle hizmet sağlamada fiziksel zorluklar yaşanan İzmit Körfezi; Yalova ve İzmit Liman Başkanlığı arasında hizmet sağlama kolaylığı ve ulaşılabilirlik göz önüne alınarak ikiye bölünmüş, Çanakkale Boğazı kuzey girişinde bulunan demirleme sahalarının bulunduğu alan Gelibolu Liman Başkanlığı sınırlarına, Kartal ve Adaların bir bölümü Tuzla Liman Başkanlığı idari sınırlarına dahil edilmiştir. Özellikle Karadeniz’de yer alan liman başkanlıkları idari sınırları arasında bulunan boş alanlar ortadan kaldırılmış, boşluk ve çakışma olmayacak şekilde sınırlar yeniden belirlenmiştir. Diğer bir husus olarak ta liman başkanlığının birden çok mülki amire bağlı olmaması için sınırların il sınırlarına denk gelmesine özen gösterilmiş olup, bu kısmen sağlanmıştır.

 Yapılan çalışmalar sonucunda hazırlanan ve nihai hale getirilen liman yönetmelikleri yayımlanmak amacıyla görüşlere açılmış olup, 2011 yılı sonuna kadar tüm yönetmeliklerin Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi için çalışmalar tüm hızıyla devam etmektedir. Liman yönetmeliklerinin sektöre getireceği yenilikler aşağıda maddeler halinde özetlenmiş olup bu çalışma ile paralel olarak liman başkanlıklarının hizmet sınıflarına ayrılması planlanmaktadır.

 Özet olarak liman başkanlığı yönetmeliklerinde dikkat çeken yenilikler aşağıda maddeler halinde sıralanmıştır.

 1 – Eski mevzuatta (tüzük, yönetmelik ve talimat) bulunan ve liman başkanlığının sorumluluğunda ve yetkisinde olmayan hususlar yönetmelikten çıkarılmış ve yönetmelikte sadece mevzuatla belirlenmiş liman başkanlığı yetki ve sorumluluğundaki bulunan hükümlere yer verilmiştir.

 2 – Bazı liman başkanlığı idari sınırları arasındaki boşluklar, bazılarında ise çakışmalar yapılan çalışma ile giderildi ve bir liman başkanlığın sınırının bittiği koordinattan diğer liman başkanlığı sınırı başlatıldı.

 3 - Demirleme sahaları, tehlikeli yük taşıyan gemiler için farklı bir demirleme sahası belirlenerek tekrar belirlendi ve sayısı arttırıldı. Demirleme sahası olarak belirlenen alanların dışına gemilerin mücbir sebepler hariç demirlemesini engelleyecek hükümler eklendi.

 4 – Gemilerin liman sahasına girmeden önceki bildirimleri hakkında uluslararası standartlar getirildi ve limanlarda farklı olarak uygulanan kurallarda birliktelik sağlandı.

 5 – Römorkör ve kılavuzculuk hizmetleri için tüm limanlarda standart bir uygulamaya gidildi ve bu çalışma yapılırken liman başkanlıklarının mevcut römorkörlerinin nitelik ve niceliği ile liman başkanlığının mevcut kapasitesi ve gelişme trendleri de göz önünde bulunduruldu.

 6 – Birçok liman başkanlığı için kılavuz alma ve verme koordinatları belirlendi.

 7 – Yönetmeliklerde bulunan tehlikeli yüklerle ilgili hükümlerin büyük bir bölümü yönetmeliklerden çıkarılarak anılan konu hakkında yeni bir mevzuat çalışması başlatıldı.

 8 – Çevre ve gürültü kirliliği hususunda yeni hükümler eklendi.

 9 – Tüm liman başkanlıklarında yerinde inceleme ve değerlendirme yapılarak sorunların çözümü amacıyla, uygulamayı kolaylaştıran yeni hükümler eklendi.

 10 – İstanbul Liman Yönetmeliğine, seyir güvenliğini tehlikeye düşürmeyecek şekilde, boğazın kuzey girişi ayrım hattına bitişik ayrım hattı içinde, balık avlama alanları oluşturuldu ve bu alanlar yönetmeliğe eklendi. 

 11 – İstanbul Boğazında yerel trafikte kullanılan tekneler için barınma alanları kriterleri oluşturuldu ve bu alanlarda mecburi vardiya zorunluluğu getirildi.

 12 – Gemilerin kıyı tesislerine yanaşmaları ve demirleme sahalarında demirlemeleri hususunda liman başkanlığının elini güçlendirecek ve seyir, can, mal, çevre güvenliğini ve emniyetini artıracak yeni hükümler eklendi.

 13 – Liman başkanlığının iznine bağlı ve yasak olan işlemler tekrar belirlendi ve kapsamı genişletildi.

 14 – Liman başkanlıklarında aynı konu ile ilgili hükmün uygulanmasını sağlayacak uygulamada birliktelik sağlandı.